Tại sao bà tôi lại nhặt hạt cơm dính đất để ăn? – Ký ức ám ảnh về Nạn đói 1945
“Đi thôi, bà lại lôi chuyện ngày xưa ra kể rồi!”
Đó từng là câu cửa miệng của anh chị em tôi ngày nhỏ. Chúng tôi kháo nhau chạy trốn mỗi khi bà ngoại chực chờ nhắc nhớ về thuở xưa cũ. Ngày ấy, trong mắt những đứa trẻ ngây thơ, những câu chuyện của bà sao mà nặng nề đến thế.
Ám ảnh từ những hạt cơm rơi
Ký ức về bà trong tôi là những lần bà cúi rạp người xuống nền đất bẩn, nhặt từng hạt cơm mà lũ cháu vô ý làm rơi vãi, rồi đưa lên miệng ăn một cách bình thản. Hình ảnh ấy từng khiến tôi rùng mình.
Bà thường nhìn chúng tôi với ánh mắt hằn sâu nỗi âu lo, chặc lưỡi nói: “Chúng mày chưa thấy cảnh nạn đói năm bốn lăm nên chưa biết sợ…”
Rồi bà lại hết lời căn dặn, giọng nghẹn lại: “Quăng cơm chết đói, quăng muối chết đường”.
Gương mặt bà khi ấy đầy ám ảnh. Đó là nỗi sợ hãi in hằn từ những ngày đông rét cắt da cắt thịt, cái đói làm mờ cả mắt, và trong lòng bà chỉ ao ước một bát khoai độn để cầm hơi.
Lũ trẻ chúng tôi ngày ấy chỉ biết vờ vĩnh “vâng ạ” cho qua chuyện để rồi lại chạy đi chơi.
Lịch sử không nằm trên giấy, lịch sử nằm trong ký ức
Mãi đến khi trưởng thành, đi qua những va vấp của cuộc đời, tôi mới thực sự hiểu thấu. Đó không phải là sự than nghèo kể khổ của người già.
Với một người cả đời lam lũ, “một chữ bẻ đôi không biết” như bà, thì ký ức chính là cuốn sách lịch sử chân thực nhất mà bà có. Bà kể, không phải để trách móc, mà để mong con cháu đừng bao giờ quên đi nguồn gốc khổ đau mà thế hệ trước đã phải đánh đổi bằng nước mắt và sinh mạng. Bà muốn chúng tôi biết trân quý sự sống đủ đầy của hiện tại.
“Khoảng cách thấu cảm” và động lực cầm bút
Khi tôi quyết định tìm tư liệu về nạn đói 1945 để viết nên tiểu thuyết “Ngẩng Mặt Thấy Trời Xanh”, tôi đã phải đối diện với những câu chuyện tàn khốc về sự đói khát cùng cực của đồng bào mình. Thú thật, có những lúc tôi muốn dừng lại.
Tôi đã do dự và tự vấn: Giữa thời đại giải trí hào nhoáng này, liệu ai còn quan tâm đến quá khứ đau thương? Liệu độc giả trẻ có muốn đọc về những bi kịch đã lùi xa?
Nhưng chính lúc ấy, hình ảnh bà ngoại nhặt những hạt cơm dưới đất lên ăn với ánh mắt đầy nỗi buồn lo lại hiện về. Chính ký ức ấy đã tiếp thêm động lực để tôi hoàn thành trang cuối cùng của cuốn sách.
Điều tôi hối tiếc nhất, là khi tôi khao khát được lắng nghe, được hỏi bà kỹ hơn về những ngày tháng ấy, thì bà đã khuất núi. Người ta hay gọi đó là khoảng cách thế hệ, nhưng với tôi, đó là “khoảng cách thấu cảm”.
Lời kết: Lịch sử là để yêu thương
Tôi viết “Ngẩng Mặt Thấy Trời Xanh” là để lấp đầy khoảng trống thấu cảm ấy.
Tôi hy vọng rằng, khi lật giở những trang sách này, bạn đọc sẽ thấy những phận đời ngày xưa sống dậy. Không phải để chúng ta chìm đắm trong bi thương, mà để thầm hiểu rằng: Lịch sử chưa bao giờ là tro tàn nguội lạnh. Lịch sử là cách giúp chúng ta thấu hiểu quá khứ để biết yêu thương và trân trọng hiện tại.
Còn bạn, có câu chuyện nào của ông bà mà ngày xưa bạn từng bỏ lỡ, để bây giờ nuối tiếc muốn được nghe lại không? Hãy chia sẻ cùng Thiên Mỹ ở phần bình luận nhé.
📖 Về cuốn sách “Ngẩng Mặt Thấy Trời Xanh”
Một tác phẩm văn học đưa bạn trở về những ngày tháng khốc liệt nhưng đầy tình người của lịch sử dân tộc. Một bản hùng ca về sức sống mãnh liệt và hy vọng nảy mầm từ trong tăm tối.
👉 Cảm nhận của bạn đọc sau khi đọc tiểu thuyết NGẨNG MẶT THẤY TRỜI XANH – THIÊN MỸ .