Từ chuyện “xin tiền” ở bệnh viện nghĩ về lòng tự trọng của người xưa trong sách Ngẩng Mặt Thấy Trời Xanh
“Vở kịch” 70 ngàn đồng
Đang đứng chờ lấy thuốc ở bệnh viện, tôi thấy một bàn tay vỗ nhẹ lên vai.
Quay lại, tôi trông thấy một người đàn ông khoảng 60 tuổi, nở một nụ cười híp cả hai mắt. Một tay ông cầm theo đơn thuốc, tay còn lại mân mê xấp tiền lẻ, ông bảo:
“Chú đi lấy thuốc nhưng còn thiếu 70.000 nữa. Cháu làm ơn giúp chú 70.000 đi.”
Tôi bỗng thấy phân vân khi đặt tay vào ví tiền của mình. Nhưng rồi, nhìn nụ cười giả lả cùng lời xin xỏ quá dễ dàng trên miệng chú ấy, một linh cảm khiến tôi khựng lại. Tôi quyết định lùi lại một góc, lặng lẽ quan sát.
Chỉ vài phút sau, vẫn nụ cười, vẫn cái vỗ vai thân tình ấy, và câu chuyện thiếu 70 ngàn không đổi, ông tiếp cận một người phụ nữ khác. Nhận được tờ 100 ngàn, ông nhanh tay cất đi rồi lảng sang khu vực khác. Không có quầy thuốc nào mà ông ghé đến.
Trước khi về, tôi vẫn thấy ông lảng vảng quanh khu vực quầy thuốc với câu chuyện cũ thiếu tiền, chỉ có người nghe là mới. Nhìn ông “diễn”, tôi không thấy giận, mà chợt thấy buồn. Buồn vì ông ta không thực sự khốn khó vì bệnh tật, mà chỉ méo mó về nhân cách.
Từ nụ cười dễ dãi thời nay ngẫm đến giọt nước mắt người xưa
Chính sự dễ dãi trong việc ngửa tay xin tiền ấy của ông làm tôi nhớ đến Bà Lưu – người đàn bà khốn khổ trong những trang viết “Ngẩng Mặt Thấy Trời Xanh” của mình.
Trong cơn đói khủng khiếp của năm 1945, với những người như bà Lưu, phẩm giá là thứ tài sản cuối cùng họ sống chết giữ gìn. Họ không thể nào nặn ra một nụ cười gượng gạo để xin xỏ thản nhiên đến vậy.
Với họ, mỗi tiếng “xin”, “vay” đều phải đánh đổi bằng sự đau đớn và xấu hổ tột cùng.
“Bao lời muốn nói đã sắp xếp gãy gọn đâu vào đó trong đầu, nhưng không hiểu sao khi đến trước nhà cậu mợ, bà Lưu lại ngập ngừng. Cảm giác vừa hy vọng xen lẫn nỗi sợ thất vọng… Lỡ cậu mợ cũng đang lâm vào cảnh đói kém khốn đốn thì bà biết ăn nói thế nào?
…
Trằn trọc suốt đêm, bà Lưu giằng xé: “Hay là… đi xin ăn?”. Bà nhìn lên vách nhà, nơi cái túi lác treo lủng lẳng. Bà đã sống đến chừng này tuổi, chưa từng phải ngửa tay xin ai thứ gì. Nhưng trước những gương mặt hốc hác của đám con cháu, bà không đành lòng…”
(Trích từ sách Ngẩng Mặt Thấy Trời Xanh)
Khi cái đói thể xác không đáng sợ bằng “đói nghèo” tâm hồn
Chuyện người đàn ông đi “xin đểu” trong bệnh viện khiến tôi nhận ra một điều: Đôi khi, cái đói thể xác không đáng sợ bằng cái “đói nghèo” trong tâm hồn.
Còn bạn, giữa lòng trắc ẩn và sự cảnh giác, bạn sẽ chọn làm gì trong những tình huống như câu chuyện này?
(Trích từ nhật ký văn và đời)