Vì Sao Tôi Viết Tiểu Thuyết Về Nạn Đói 1945: Ngẩng Mặt Thấy Trời Xanh
Tôi đã định viết một cuốn sách, nhưng cuối cùng, chính cuốn sách ấy và những linh hồn oan khuất đã mất trong năm 1945 đã viết lại hành trình của tôi. Khi viết tiểu thuyết “Ngẩng Mặt Thấy Trời Xanh”, tôi bắt đầu tin vào hai chữ: định mệnh.
Nạn đói 1945 trong sách giáo khoa chưa bao giờ là đủ: Bạn có tin không?
Bạn có tin rằng, những gì chúng ta được học về nạn đói năm 1945 trong sách giáo khoa chưa bao giờ là đủ để lột tả hết sự thật kinh hoàng và phẩm giá con người trong những ngày tháng ấy không?
Hành trình viết cuốn tiểu thuyết “Ngẩng Mặt Thấy Trời Xanh” của tôi cũng bắt đầu từ một câu hỏi như thế, được khơi gợi từ một khoảnh khắc rất đỗi đời thường.
Nguồn cảm hứng bất chợt và ý tưởng về một “bà già xuyên không”
Tôi tình cờ chứng kiến cảnh một đứa trẻ kêu rất nhiều món ăn rồi bỏ dở. Người mẹ trách mắng: “Đừng có lãng phí thế, trẻ em Châu Phi không có mà ăn đâu con.”
Câu nói ấy bất chợt kéo tôi về với miền ký ức. Tôi bỗng nhớ lại những câu chuyện mà ngày nhỏ tôi thường nghe ông bà, cha mẹ kể về nạn đói năm 1945. Không phải những con số thống kê khô khan, mà là những phận người, những ám ảnh hằn sâu trong tâm trí cả một thế hệ.
Và rồi, một ý tưởng chợt lóe lên trong tôi: Điều gì sẽ xảy ra nếu một người bà từ năm 1945, trong lúc đi tìm miếng ăn, đột nhiên xuyên không đến tương lai và chứng kiến sự thừa mứa, lãng phí của ngày nay?
Suy nghĩ ấy đã trở thành cảm hứng để tôi viết nên bản thảo đầu tiên, “Bà già đến từ Âm phủ”, được khởi bút năm 2018 và hoàn thành vào năm 2020. Tưởng chừng câu chuyện sẽ đi theo hướng đó, nhưng dường như, định mệnh lại sắp đặt cho nó một hướng đi hoàn toàn khác.
Khi độc giả lên tiếng: Một ngã rẽ bất ngờ trên hành trình sáng tác
Khi tôi ngẫu nhiên đăng một chương giới thiệu bối cảnh nạn đói lên mạng xã hội, tôi đã hoàn toàn bất ngờ. Hàng chục ngàn lượt thích, chia sẻ và bình luận liên tục xuất hiện, không ngừng hỏi về cuốn sách.
Lắng nghe tiếng lòng của độc giả, lúc ấy, tôi nhận ra rằng, điều họ thực sự khao khát không phải là một câu chuyện xuyên không kỳ ảo. Điều họ tìm kiếm là một câu chuyện chân thực, giàu cảm xúc về chính lịch sử đau thương của dân tộc ta.
Tôi đã quyết định gác lại “Bà già đến từ Âm phủ”.
Hơn một năm nghiền ngẫm tư liệu: Tái hiện lịch sử từ những câu chuyện thật
Tôi dành thêm hơn một năm để nghiền ngẫm tài liệu sử học về nạn đói. Tôi không chỉ đọc sách, mà còn tìm gặp những nhân chứng lịch sử, lắng nghe họ kể về những ngày tháng vật lộn với cái đói, cái chết. Mỗi câu chuyện của họ càng thôi thúc tôi phải viết, phải tái hiện lại quá khứ lịch sử một cách chân thật nhất.
Từ đó, tôi tập trung vào một câu chuyện duy nhất: cuộc chiến sinh tồn của gia đình bà Lưu ở Bắc Bộ. Nơi người dân không chỉ đấu tranh với cái đói thể xác, mà còn bám víu vào từng hy vọng mong manh để giành lại sự sống.
“Ngẩng Mặt Thấy Trời Xanh” ra đời như thế. Đó là một hành trình đầy gian nan và ám ảnh. Có những chương tôi viết mà nước mắt cứ tuôn rơi, vì tôi cảm giác mình đang sống lại những ngày tháng đó cùng nhân vật, cùng họ chứng kiến từng người thân yêu gục ngã trên dặm đường đi tìm một miếng ăn.
Lòng biết ơn cội nguồn và ý nghĩa của “Ngẩng Mặt Thấy Trời Xanh”
Chính hành trình sáng tác đầy cảm xúc này đã giúp tôi thấm thía hơn những giá trị cội nguồn. Ngày nhỏ, tôi luôn nghe mẹ tôi ngâm nga câu ca dao:
“Con người có tổ có tông
Như cây có cội như sông có nguồn”.
Khi trưởng thành, tìm hiểu thêm về những trang sách lịch sử được viết bằng máu và nước mắt của ông cha ta, tôi càng khâm phục họ hơn. Để những khi gặp phải khó khăn, tôi lại tự động viên mình nỗ lực vượt qua, bởi so với thế hệ ông bà mình xưa thì “một chút trở ngại bây giờ có nhằm nhò gì đâu.”
Viết về Làng Bần trong bối cảnh nạn đói 1945, với tôi, là một cách để tự nhắc nhở chính mình lòng biết ơn đó. Mỗi ngày đôi chân mình được bước đi trên mặt đất thênh thang và đôi mắt mình được tự do ngắm nhìn bầu trời xanh lộng gió, tôi lại càng trân trọng hơn những gì mình đang có hôm nay.
Hành trình vẫn còn tiếp tục…
Suốt gần 5 năm, từ một ý tưởng bất chợt đến một tác phẩm đầy tính nhân văn, mang hơi thở của lịch sử. Cuốn sách này không chỉ là tâm huyết của tôi, mà còn là một lời tri ân sâu sắc đến những người đã khuất – những người đã ngẩng mặt lên, vẫn thấy trời xanh dù trong hoàn cảnh tuyệt vọng nhất.
Hành trình viết cuốn tiểu thuyết về nạn đói 1945 của tôi có thể đã kết thúc, nhưng câu chuyện về “Ngẩng Mặt Thấy Trời Xanh” vẫn còn tiếp tục. Nó nhắc nhở chúng ta về ý nghĩa của từng hạt cơm, về trách nhiệm gìn giữ những giá trị mà cha ông ta đã đánh đổi bằng máu và nước mắt.
Liệu gia đình bà Lưu sẽ sống sót qua cơn đói khát không?
Cuối cùng, họ có còn ngẩng mặt thấy trời xanh không?
Nếu bạn muốn tìm câu trả lời, hãy đón đọc cuốn tiểu thuyết “Ngẩng Mặt Thấy Trời Xanh” của Thiên Mỹ nhé!
Sách dự kiến phát hành vào ngày 23/09/2025.
Hãy cùng tôi lan tỏa câu chuyện này!
- Tìm Hiểu Về Tiểu Thuyết Về Nạn Đói 1945 Tại Đây
- Đọc thêm trích dẫn về tiểu thuyết viết về nạn đói 1945 Ngẩng mặt thấy trơi xanh
- Xem thêm thông tin review của bạn đọc về sách tại trang Fanpage Viết Lách VN.
Tái bút:
Thiên Mỹ