KÝ ỨC ĐAU THƯƠNG VỀ MÓN ĂN “TỬ THẦN” TRONG NẠN ĐÓI 1945: KHI CÁI CHẾT LÀ ĐIỀU BIẾT TRƯỚC
Nạn đói năm 1945, chắc hẳn bạn sẽ nghĩ người ta phải ăn rau, cám, lõi ngô… để cầm cự. Nhưng sự thật khủng khiếp hơn nhiều. Có những món ăn là thuốc độc, họ biết khi ăn vào sẽ mất mạng. Nhưng vì sao họ vẫn ăn?
🕯️ Ký ức về “Khô dầu” và những cái chết biết trước
Nhà văn Tô Hoài từng xót xa viết trong Chuyện cũ Hà Nội về người dì hiền hậu:
“Cả dạo đói, dì Tư ăn khô dầu. Khô dầu nuốt vào trương bụng lên, đến vài hôm, bụng vẫn ành ạch”.
Dẫu biết phân bón khô dầu cứng như đá, độc hại, nhưng đói quá hóa liều, dì vẫn nhắm mắt nuốt.
Đau đớn hơn, bà Nguyễn Thị Vin (Hải Dương) kể lại cảnh bố qua đời vì ăn trấu, rồi đến lượt “Mẹ tôi và anh tôi cũng vì đói quá… ăn quá nhiều chuối hột rồi chết”.
Cùng nỗi ám ảnh ấy, ông Nguyễn Văn Bình (Phú Thọ) nhớ lại những cái chết tức tưởi chỉ vì:
“Nhặt hạt quả vải rang lên ăn rồi không đi ngoài được mà chết”, hay “ăn lõi cây đu đủ nên bị phù nề”. (Dữ liệu trích từ sách: Nạn đói năm 1945 ở Việt Nam – Những chứng tích lịch sử)
📖 Đến những trang sách đẫm nước mắt…
Khi viết tiểu thuyết lấy bối cảnh năm Ất Dậu, tôi đã rưng rưng khi xây dựng số phận của em Tủn. Trong cơn đói mê man, đứa trẻ ấy đã nhìn những cây nấm độc là nắm cơm trắng dẻo thơm.
Trong Ngẩng Mặt Thấy Trời Xanh, tôi đã viết:
“Ngay gốc cây cổ thụ… hai mắt nó mở nửa chừng, hai môi tím đen, bên khóe miệng còn dính đầy bọt mép, cạnh đó là bãi bầy nhầy màu trắng của đám nấm… Anh Dần bế con lên, nhẹ như một nhúm bông gòn. Cơ thể bé nhỏ của thằng Tủn lạnh cứng trong vòng tay của bố”…
Câu nói ngây ngô của thằng Tí – anh trai Tủn – như xát muối vào lòng người ở lại:
“Tại bố không đợi Tủn… Tủn ăn nấm độc mới… chết…”
Lời kết cho những kiếp người
Dù là nhân chứng lịch sử hay nhân vật trong tiểu thuyết Ngẩng Mặt Thấy Trời Xanh, họ đều chung một cảnh ngộ thương tâm.
Có lẽ, trong khoảnh khắc nhắm mắt nuốt vội nắm lá độc hay miếng khô dầu ấy, họ không chỉ tìm cái ăn. Họ đang cố níu giữ chút mong mỏi cuối cùng của kiếp người: Được một lần no, dù là cái no của sự kết thúc…
🌤️ Phải chăng, chỉ khi đã đi qua tận cùng của những đêm đen đói khát, người ta mới thấu hiểu hết cái giá của một lần được “ngẩng mặt thấy trời xanh”?
📚 Bạn muốn tìm hiểu sâu hơn về bối cảnh lịch sử và phận người năm 1945?
Cuốn sách “Ngẩng Mặt Thấy Trời Xanh” không chỉ là một tiểu thuyết, đó là nén tâm hương tưởng niệm đồng bào và là bài ca về hy vọng sống.
👉 ĐẶT MUA SÁCH NGẨNG MẶT THẤY TRỜI XANH NGAY TẠI ĐÂY